Lezing 15 mei: Hoe voed je een supermassief gat?

Op vrijdag 15 mei houdt Wout Goesaert een lezing bij Huygens getiteld ‘Hoe voed je een supermassief gat? Een ontdekking van instroom via spiraalarmen en de lancering van een nucleaire wind‘. Met data van de ALMA radiotelescoop hebben we het meest directe bewijs gevonden van gas dat naar een superzwaar zwart gat stroomt op schalen van slechts een paar lichtjaar. We vonden dat het zwarte gat gevoed wordt via spiraalarmen die zich uitstrekken van de omringende regio tot aan een donutvormige structuur rond het zwarte gat.
Gas beweegt zich langs deze armen naar binnen met snelheden tot 150.000km/u. Verrassend genoeg is dit voedingsproces erg inefficiënt: minder dan 8% van het invallende materiaal wordt uiteindelijk door het zwarte gat opgeslokt. Het grootste deel wordt uit het gebied binnen de donut verdreven en terug het sterrenstelsel in geslingerd. Voor het eerst konden we ook ver genoeg inzoomen om het gebied te zien waar dit materiaal wordt gelanceerd.

Begin: 20:00

zaal open : 19:30

Toegang: 5,- voor niet leden

Vrijdag 10 april lezing over puinstromen op planeten en kometen

Op vrijdag 10 april zal Sharon Diamant bij Huygens een lezing geven over puinstromen op planeten en kometen. Ons zonnestelsel heeft verschillende soorten hemellichamen; van planeten en manen tot aan asteroïden en kometen. De oppervlakte van deze hemellichamen worden geërodeerd door onder andere massabewegingen. Dit proces is het transport van materiaal onder invloed van zwaartekracht; op Aarde wordt dit waargenomen als aardverschuivingen, afstortingen en puinstromen.

Aardse massabewegingen worden opgewekt door onder meer water in de vloeibare fase, maar dit is waarschijnlijk niet het geval voor veel andere hemellichamen. Vloeibaar water kan namelijk niet stabiel zijn op planetaire oppervlaktes met ongunstige temperaturen en weinig tot geen atmosferische druk. Toch is er veel bewijs gevonden voor massabewegingen op onder andere Mars, Ceres, Vesta, Mercurius en zelfs op kometen en manen. In plaats van vloeibaar water, speelt ijs mogelijk een belangrijke rol in massabewegingen op planeten en kometen. Het ijs kan gaan sublimeren waardoor het omringde sediment uit elkaar wordt geduwd en dit kan leiden tot puinstromen en andere massabewegingen.

Echter, gezien dat dit voorgaande proces niet op Aarde plaatsvindt door de relatieve hoge luchtdruk, is er nog weinig duidelijkheid over hoe deze sublimatie-gedreven puinstromen precies worden gevormd. Onlangs hebben we dit proces kunnen onderzoeken in een laboratoriumopstelling, waar we deze puinstromen met CO2 ijs hebben nagebootst in een vacuümkamer. Tijdens deze lezing gaan we (1) een kijkje nemen naar de formatie en evolutie van deze sublimatie-gedreven massabewegingen op andere hemellichamen en (2) de resultaten laten zien van onze CO2 sublimatie-gedreven puinstromen in de vacuümkamer in het laboratorium.

Start 20:00, zaal open 19:30
Toegang: € 5,- voor niet leden. (Bij herhaaldelijk bezoeken van lezingen vragen we de bezoeker om lid te worden).

Vrijdag 27 maart lezing over ‘De Relativiteitstheorie en Sterrenkunde’

Op vrijdag 27 maart houdt Henk G. Geuverink een lezing bij Christiaan Huygens getiteld ‘Relativiteitstheorie en Sterrenkunde’. De lezing zal gaan over de relativiteitstheorie van Einstein en het belang daarvan voor de sterrenkunde. Er wordt aandacht besteed aan de grondslagen en gevolgen van zowel de speciale als de algemene relativiteitstheorie. En bij welke sterrenkundige objecten en verschijnselen (Gravitatiegolven, Zwarte Gaten en Zwaartekrachtsgolven) deze theorie een rol speelt. Er wordt ook kort ingegaan op de energie en levenscyclus van sterren. Na de pauze is er een diavoorstelling. Als er tijd over is, enkele “amazing facts” binnen de natuur- en sterrenkunde. Uiteraard is er ook gelegenheid tot het stellen van vragen.

Ik probeer de lezing zo te geven dat β- en niet-β mensen aan hun trekken komen, iedereen moet het kunnen begrijpen!

Over Drs. Henk G. Geuverink

In de jaren zestig heb ik wiskunde, natuurkunde en als hoofdvak sterrenkunde gestudeerd aan de Universiteit Utrecht. Mijn grote leermeesters waren de professoren Hans Freudenthal (wiskunde) en Kees de Jager (sterrenkunde).
Ik ben lange tijd werkzaam geweest in het onderwijs. In het voortgezet onderwijs en het hbo als docent wiskunde en in de schoolleiding.
Als docent en examinator Statistiek was ik tot augustus 2025 werkzaam aan Nyenrode Business Universiteit.
Steeds heb ik de sterrenkunde bijgehouden. Vooral de laatste 15 jaar heb ik me naast de sterrenkunde ook veel beziggehouden met de relativiteitstheorie van Einstein en de consequenties daarvan op het heelal (o.a. kosmologie, zwarte gaten enz.).

Start 20:00, zaal open 19:30
Toegang: € 5,- voor niet leden. (Bij herhaaldelijk bezoeken van lezingen vragen we de bezoeker om lid te worden).

28 februari: Sterrenkijkdagen – Ontdek de magie van de nacht

Op 28 februari vanaf 19:00 uur opent onze sterrenwacht haar deuren voor de jaarlijkse Sterrenkijkdagen! Tijdens dit landelijke evenement laten wij jong en oud kennismaken met sterrenkunde.

• De imposante planeet Jupiter met zijn wolkenbanden en grootste manen
• De maan met haar kraters en bergketens
• Sterrenhopen en nevels, zoals de beroemde Orionnevel

Vrijdag 13 februari: lezing over Astrochemie: het recyclen van een uitgedoofde ster

Op vrijdag 13 februari houdt dr. Marie Van de Sande een lezing bij Chr. Huygens getiteld ‘Astrochemie: het recyclen van een uitgedoofde ster’. Chemie is fundamenteel voor ons begrip van de astrofysica. Moleculen, van eenvoudig waterstof tot complexe organische moleculen, spelen een belangrijke rol in de vorming van sterren en hun planeten tot aan hun uiteindelijke dood. Sinds de eerste waarnemingen van interstellaire moleculen, slechts 90 jaar geleden, is de astrochemie uitgegroeid tot een actief onderzoeksgebied. In deze lezing zal ik bespreken hoe moleculen en chemische processen de fysica van stellaire evolutie vormgeven en hoe ze mogelijk het antwoord vormen op de vraag naar de oorsprong van het leven.

Start 20:00, zaal open 19:30
Toegang: € 5,- voor niet leden. (Bij herhaaldelijk bezoeken van lezingen vragen we de bezoeker om lid te worden).