Vrijdag 28 november lezing over ‘Licht over het hoofd gezien’

Op vrijdag 28 november is er bij Huygens een presentatie van Peter Paul Hattinga Verschure, auteur van het boek Optische verschijnselen in Nederland, getiteld: ‘Licht over het hoofd gezien’. Duur: 2 x 45 minuten met een pauze.

Samenvatting
Een kring om de maan, het morgenrood, de regenboog: het zijn natuurverschijnselen die we allemaal wel eens hebben gezien. Maar wie kent de ring van Bishop, de bogen van Lowitz, de onderzon of de groene flits? Hoe ontstaat een fata morgana? En hoe komt het eigenlijk dat de lucht blauw is?
Zo verschillend als ze zijn hebben al deze fenomenen één ding gemeen: het zijn hemelverschijnselen die ontstaan door het spel van zon- en maanlicht met deeltjes in de dampkring van de aarde. Daarom worden ze ‘optische verschijnselen’ genoemd. Die kunnen we wel de special effects noemen die ons meer vertellen over het weer van nu en van morgen. We komen deze kleureffecten dan ook meer dan eens tegen in oude weerspreuken.
Er zijn allerlei soorten optische verschijnselen en veel zien we er makkelijk over het hoofd. Maar we kunnen ze allemaal gewoon met het blote oog waarnemen. Het enige wat ons daarin op weg helpt is te weten hoe, waar en wanneer te kijken. In deze kleurrijke lezing licht de spreker aan de hand van prachtige kleurenfoto’s voor u een tip van de sluier op. Met een paar leuke natuurkundeproefjes wordt aanschouwelijk gemaakt hoe ze ontstaan.

Het boek is na de presentatie te koop. De prijs bedraagt € 39,90.

De spreker Peter Paul Hattinga Verschure heeft zich sinds zijn jongensjaren beziggehouden met het observeren van optische verschijnselen. Hij was in 1972 oprichter van een centraal meld- en verzamelpunt van waarnemingen van optische verschijnselen zoals regenbogen, halo’s en het noorderlicht en trad daarmee in de voetsporen van het KNMI. Er verschenen veel publicaties van zijn hand in onder meer Zenit en het voormalige Hemel en Dampkring en ook in buitenlandse tijdschriften. Hij is de auteur van het naslagwerk Optische verschijnselen in Nederland dat onlangs bij Noordboek is verschenen.

Start 20:00, zaal open 19:30

Locatie: Matenaweg 1, Papendrecht

Toegang: € 5,- voor niet leden. (Bij herhaaldelijk bezoeken van lezingen vragen we de bezoeker om lid te worden).

Vrijdag 14 november lezing over de ELT, het METIS instrument en de VLT

Credits: ESO

Op vrijdag 14 november zal Felix Bettonvil een lezing geven over de ELT, het METIS instrument en de VLT. Momenteel wordt in de Atacama-woestijn in Noord-Chili gebouwd aan de grootste telescoop ter wereld. Met een spiegeldiameter van bijna 40 meter moet dit ‘grootste oog ter wereld’ scherper en verder het heelal in kijken als nooit te voren. Projectmanager Felix Bettonvil is nauw betrokken bij de bouw van deze gigantische telescoop en verantwoordelijk voor een van de first light instrumenten: METIS.

Start 20:00, zaal open 19:30

Locatie: Matenaweg 1, Papendrecht

Toegang: € 5,- voor niet leden. (Bij herhaaldelijk bezoeken van lezingen vragen we de bezoeker om lid te worden).

Vrijdag 31 oktober lezing over de HERA missie

Credits: ESA/NASA

Op vrijdag 31 oktober zal Michel van Pelt een lezing geven over de HERA missie. Op 26 september 2022 knalde NASA’s DART (Double Asteroid Redirection Test) met een snelheid van 6,6 km per seconde op het 160 meter grote planetoïde-maantje Dimorphos. Het was een test om te zien hoe effectief zo’n botsing de baan van een planetoïde kan veranderen, mocht er in de toekomst zo’n ruimtesteen op de Aarde afkomen. Met aardse telescopen zagen we dat er enorm veel materiaal uit het maantje vloog, en uit verdere waarnemingen bleek dat de omlooptijd van 12 uur waarin het maantje om de grotere planetoïde Didymos draait met ruim een half uur was verkort. Test geslaagd!

Vrijdag 17 oktober: lezing over de donkere kant van het Heelal

Op vrijdag 17 oktober houdt Henk Hoekstra een lezing bij Huygens over de donkere kant van het heelal. De meeste materie in het Heelal is onzichtbaar, maar verraadt haar aanwezigheid door extra zwaartekracht die kan worden gemeten. Zo kan de vervorming van de ruimtetijd gemeten worden dankzij steeds betere experimenten. De ruimtetelescoop Euclid, die 1 juli 2023 is gelanceerd, is de volgende stap in dit onderzoek naar de donkere kant van het Heelal. Deze telescoop zal in zes jaar tijd een derde van de hemel met hoge resolutie fotograferen om zo de verdeling van melkwegstelsels en donkere materie in kaart te brengen. In deze lezing zal de nadruk liggen op het belang van Euclid voor kosmologisch onderzoek, maar er zal ook aandacht worden besteed aan een aantal andere toepassingen van deze unieke data.

Datum: 17  oktober.

Zaal open: 19:30

Locatie: Matenaweg 1, Papendrecht

Toegang voor niet leden: 5,-

Vrijdag 11 april lezing over Hoe kunnen we zwarte gaten “horen”?

Op vrijdag 11 april houdt Marc van der Sluys een lezing bij ons over Hoe kunnen we zwarte gaten “horen”? Tot 2015 hadden we nog nooit direct een zwart gat waargenomen.  Op 14 september van dat jaar is het voor het eerst gelukt om twee botsende zwarte gaten te ‘horen’, door middel van zwaartekrachtgolven.  Dit was de heftigste gebeurtenis in het heelal tot dan toe waargenomen, en tegelijk een van de zwakste signalen.  Om het minimale signaal op Aarde te kunnen opvangen moesten technici en wetenschappers het meest nauwkeurige meet instrument ooit bouwen.

In deze lezing ga ik in op hoe we zwaartekrachtgolven kunnen detecteren en wat dit ons leert over zwarte gaten en neutronensterren, en waar deze bronnen vandaan komen.  We kijken naar de circa 90 detecties die gedaan zijn met de huidige detectoren LIGO, Virgo en KAGRA, maar ook naar toekomstige detectoren als Einstein Telescope (die misschien in Nederland zal worden gebouwd), en de ruimtemissie LISA, die zwaartekrachtgolven met veel lagere frequenties zal kunnen waarnemen en daarmee heel andere bronnen, zoals dubbele witte dwergen en super massieve zwarte gaten. Marc van der Sluys is onderzoeker en docent sterrenkunde aan de Universiteit Utrecht en bij Nikhef in Amsterdam.  Hij is ook de maker van de website https://hemel.waarnemen.com, waar informatie voor een breed publiek te vinden is over wat er zoal aan de sterrenhemel gebeurt en hoe je dat met eenvoudige middelen (blote oog, verrekijker, amateurtelescoop) kunt zien.

Begin: 20:00

Zaal open: 19:30

Toegang voor niet-leden: 3,-