Huidige maanstand


Wassende maan
Wassende maan

De maan staat nu in Vissen
De maan is 9 dagen oud
Joe's

Laatste opname van de Zon

Latest image from Helioviewer.org.

Najaarsprogramma 2018

Datum + onderwerpInhoud
14-9-2018
Lezing dr. Aart Heijboer: Een telescoop op de bodem van de zee
Op de bodem van de Middellandse Zee bouwen Nederlandse wetenschappers mee aan een totaal nieuw soort telescoop. Die telescoop kijkt niet naar licht, maar naar neutrino's: spookachtige elementaire deeltjes die ons bereiken uit spectaculaire objecten in het heelal, zoals van het centrum van sterrenstelsels, waar zich grote zwarte gaten bevinden. Het bestuderen van neutrino’s uit de kosmos geeft toegang tot een compleet nieuwe vorm van astronomie, maar vergt een detector die in geen enkel opzicht lijkt op een normale telescoop. In de duisternis van de diepzee, op 3 km diepte, zullen wij met deze “neutrino telescoop” een kubieke kilometer zeewater afspeuren naar de sporen van kosmische neutrino's.

Over de spreker:
Aart Heijboer heeft gewerkt bij de deeltjesversnellers op Fermilab in Chicago en CERN bij Geneve, en werkt nu bij het Nationaal instituut voor deeltjesfysica, Nikhef, in Amsterdam. Hij is de ‘deputy spokesperson’ van het internationale KM3NeT samenwerkingsverband, dat op de bodem van de Middellandse Zee een neutrinotelescoop aan het bouwen is.
5-10-2018
Lezing Hans Prinse: De Oerknal
In den Beginne. Hoe zat het ook al weer? Is de wereld met een klap begonnen en eindigt ze met een klap of zijn we gewoon geschapen? We starten met filmbeelden waarin een enthousiaste jonge wetenschapper de huidige visie op het ontstaan van het heelal vertolkt. Onze kennis wordt opgefrist. Zijn verhaal is goed onderbouwd en geloofwaardig. Maar geloofwaardig hoeft niet gelijk te zijn aan waar. Daarom in de presentatie ook iets over de aard van wetenschap.
Wetenschap is weten en kennis overdragen maar ook - en vooral - onderzoeken = kennis vergaren. Er is altijd twijfel, niets staat vast! Wetenschap is niet heilig: ze blijft mensenwerk. We gaan terug naar wereldbeelden uit de Oudheid en de Middeleeuwen. Ook die waren goed onderbouwd door dagelijkse waarnemingen, maar er bleek weinig van te kloppen.
In 1927 komt LemaĂźtre op het idee van het oeratoom, iets ter grootte van een aardappel. Dat spreekt een frietetende Belg natuurlijk wel aan... Het was wel een hele hete aardappel, want niet alleen alle ruimte, maar ook alle energie zat erin opgesloten. In een flits werd de ruimte opgeblazen tot de oneindige ballon die we nu het Universum noemen. Hubble had de beschikking over de 2,5 m Wilsontelescoop, een monsterkijker in zijn tijd. Hij was de eerste die de uitdijing van de ruimte 'zag': de sterren werden steeds roder en daaruit leidde hij af dat ze steeds verder weg staan en steeds sneller van ons vandaan bewegen. Die beweging kun je in de tijd terugdraaien en dan is blijkbaar alles begonnen met een 'punt', waarna de energie over een steeds grotere ruimte is verspreid, zodat die nu sterk is afgekoeld. Tot ca. 3 graden boven het absolute nulpunt, voorspelde Gamov. En die straling werd inderdaad gevonden in de jaren 1960 door Penzias en Wilson.
Weten we nu alles? Nee! Voor nieuwsgierigen onder ons en voor onze jongeren is er nog veel eer te behalen. Er zijn twijfels, o.a. van de eigenwijze astronoom Arp. En we weten nog steeds niet wat de toekomst is van het heelal. Blijft het uitdijen of klapt het ooit terug in elkaar? En zijn er meerdere heelallen? Tja, waarom niet?

Over de spreker:
Hans Prinse is amateurweerkundige en lid van onze vereniging. In 2016 werd aan Hans de Dr. J. van der Biltprijs toegekend wegens zijn verdienste voor het completeren, behouden, conserveren, beschrijven, digitaliseren en ontsluiten van het historisch archief van de KNVWS en Stichting De Koepel.
6 t/m 13-10-2018
Astrovaçance

19-10-2018
Lezing Ellen Bruijns: Hoe bouw ik zelf een astrokoepel

Er zijn nogal wat amateursterrenkundigen die dromen van een eigen observatorium. Maar hoe realiseer je dat ? En dan ook nog binnen je budget. De kant en klare oplossingen zijn doorgaans niet echt de beste keuzes. En de meer professionele oplossingen kosten toch meer dan je eraan wilt uitgeven. Is zelfbouw een optie? Maar hoe doe je dat dan? Kan iedereen dat? En hoe lang duurt het dan? In deze lezing vertelt Ellen Bruins uitgebreid over haar eigen ervaringen. Over hoe je zelf, helemaal alleen, een astrokoepel kan bouwen. Bovendien is er geen specifieke vakkennis nodig om dat te doen. Deze lezing is een uitgebreide uitleg over op welke wijze je dan zo’n koepel en gebouw maakt. Over welke materialen je dan wel gebruikt en hoe daarmee om te gaan. Over waarom er geen ijzer is gebruikt in het hele proces. Terwijl het geheel toch stormvast staat. En uiteraard is er de mogelijkheid om al uw vragen hierover te bespreken.

Over de spreekster:
Reeds vanaf haar 11de jaar is Ellen Bruijns actief bezig in de sterrenkunde. Jarenlange ervaring met het geven van lezingen op sterrenkunde gebied voor scholen, specifieke groepen en voor het grote publiek. Uiteraard ook voor sterrenkunde (werk)groepen in Nederland en Vlaanderen. Voor de Scouting HIT kampen een speciaal “Ster en Weer” kamp opgericht hetgeen voor meer dan 10 jaar aaneen volgeboekt was. Zeer ervaren zonsverduisteringswaarnemer (20 TSE’s) en als zodanig bij de oprichting betrokken van de Solar Eclipse Community en spreker op de 1ste Eclipse Conference. Als enige Nederlandse opgenomen in het adviesteam voor het recente boek, Totality, the Solar Eclipse Guide 2017 van Fred Espenak (eclipse specialist van NASA). Heeft als eenmansproject zelf een astrokoepel gebouwd gehad. Veelvuldig contact met de lokale en nationale pers in de jaren 80 en 90 over met name zonsverduisteringen en de komeet Shoemacher-Levi die toendertijd insloeg op Jupiter.
Master in Optics (AUS), Bachelor in Chemie, Post doc Statistiek. Elektronica.
Beroepsmatig: Technisch engineer met specialisatie Troubleshooting m.b.t. semiconductor industrie, medische- en laboratoriuminstrumenten en elektronenmicroscopen (Electron and Ion beams). Geven van technische trainingen en presentaties.
27-10-2018
Nacht van de Nacht

2-11-2018
Lezing Arie Nouwen: Zwaartekrachtgolven, een nieuw venster op het heelal

Met de ontdekking op 14 september 2015 van zwaartekrachtgolf GW150914 werd bevestigd wat op grond van de Algemene Relativiteitstheorie van Albert Einstein al werd voorspeld, namelijk dat de ruimtetijd zelf rimpelgewijs kan krommen. Met die ontdekking werd een nieuw venster op het heelal geopend, een venster dat de sterrenkundigen veel kan vertellen over de exacte eigenschappen van extreme objecten zoals neutronensterren en zwarte gaten. Zwaartekrachtsgolven kunnen ons zelfs veel leren over de oerknal waarmee het heelal 13,8 miljard jaar geleden begon.

Over de spreker:
Arie Nouwen, lid van onze vereniging en oprichter van de Astroblogs, zal ons op 2 november meer vertellen over de geschiedenis van de theorie van de zwaartekrachtgolven, over de instrumenten waarmee ze ontdekt zijn en waarmee ze in de toekomst onderzocht zullen worden, over de waarnemingen aan de zwaartekrachtsgolven en over de implicaties ervan.
16-11-2018
Lezing drs. Gerard Cornet: Wetenschappelijk ruimteonderzoek in Nederland

Het wetenschappelijk ruimteonderzoek in Nederland concentreert zich bij het SRON Netherlands Institute for Space Research, een NWO-instituut met twee vestigingen in Utrecht en Groningen. SRON bedenkt, ontwikkelt, bouwt en gebruikt meetinstrumenten voor wetenschappelijk onderzoek in en vanuit de ruimte. SRON kan worden beschouwd als het Nederlandse agentschap voor wetenschappelijk ruimteonderzoek en als thuisbasis voor de deelname aan programma's van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Nederland heeft zich in het ruimteonderzoek gespecialiseerd op de gebieden hoge energie astrofysica (röntgen/gamma-onderzoek) en lage energie astrofysica (infrarood en submillimeter onderzoek). Vele instrumenten voor astrofysisch onderzoek die door SRON in het verleden zijn gemaakt hebben een plaats gevonden in nationale satellieten (IRAS), bilaterale satellieten (BeppoSAX), ESA-satellieten (EXOSAT, ISO, Herschel) en NASA-satellieten (Gamma-Ray Observatory, Chandra). De gegevens van dit soort missies vormen jarenlang een rijke bron van interessant onderzoek.
Zeer gevoelige en nauwkeurige spectrometrie in röntgenstraling vanuit het heelal is mogelijk geworden met de spectrometers die gebouwd zijn voor resp. het NASA röntgenobservatorium Chandra en het ESA-observatorium XMM-Newton. Beide missies zijn nog operationeel. Nederland heeft inmiddels opnieuw een leidende rol bij de ontwikkeling van een opvolger; ATHENA, te lanceren rond het jaar 2030.
SRON heeft Ă©Ă©n van de drie instrumenten (HIFI) geleverd aan het Herschel Observatorium. Dit is de bekroning van een 15 jaar lange investering in de ontwikkeling van een nieuw type detectoren voor ver-infrarood en submm straling. Een Europees-Japans initiatief (SPICA) is nu voorgedragen voor selectie in de loop van 2021, met een geplande lancering na 2030. Ook hier heeft SRON de leiding genomen in de ontwikkeling van Ă©Ă©n van de instrumenten (SAFARI).
Al vele jaren richt SRON haar aandacht ook op het aardgericht onderzoek. Deelgenomen is aan de ontwikkeling en bouw van het instrument SCIAMACHY, dat op de eerste "milieu-satelliet" van ESA metingen verrichtte van de concentratie van sporegassen in de aardatmosfeer. De opvolger van SCIAMACHY (TROPOMI) werd op vrijdag 13 oktober 2017 gelanceerd. De nieuwste tak van onderzoek, geĂŻnspireerd zowel vanuit het atmosfeeronderzoek als vanuit de sterrenkunde heeft betrekking op de detectie en karakterisering van exoplaneten, inmiddels een nieuw onderdeel in het SRON-programma.

Over de spreker:
Na een studie Natuur- en Sterrenkunde aan de VU in Amsterdam, en een jaartje contractonderzoek bij ESA is Gerard Cornet begin jaren tachtig begonnen bij het Nationaal Instituut voor Wetenschappelijk Ruimteonderzoek (SRON) als beleidsmedewerker. In die functie ondersteunt hij de Directie in de uitvoering van het onderzoeksprogramma. Sinds enkele jaren is hij ook coördinator van het netwerk van Industrial Liaison Officers (ILO), o.m. werkzaam bij de NWO-instituten, dat beoogt om de verbindingen te stimuleren tussen wetenschap en hightech bedrijfsleven.
30-11-2018
Lezing André van der Hoeven
+ Mini-ALV

Titel/onderwerp lezing nog niet bekend
14-12-2018
Lezing Jan van Casteren: BepiColombo ESA's missie naar Mercurius - de hel van het zonnestelsel

BepiColombo is een hoeksteenmissie van Cosmic Vision, het wetenschappelijk programma van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA. Na de scheervluchten van Mariner 10 in de zeventiger jaren van de vorige eeuw en MESSENGER, is BepiColombo de eerste missie waarbij tegelijkertijd 2 satellieten in een lage baan rond Mercurius zullen worden gebracht om een globaal en gedetailleerd onderzoek naar de planeetsamenstelling, zijn omgeving en ontstaansgeschiedenis te doen. Vanwege de zeer agressieve thermische omstandigheden in de nabijheid van de zon, waar temperaturen tot 450ÂșC worden verwacht, is deze missie technologisch zeer uitdagend. Voorheen ongebruikte materialen en speciale oplossingen worden toegepast en uitgebreid getest om deze missie mogelijk te maken. De vluchtmodules van BepiColombo zijn gebouwd en hebben de noodzakelijke beproevingen doorstaan, op tijd voor de geplande lancering in oktober 2018. De lezing geeft een overzicht van de missie, de vele technologische uitdagingen en het testprogramma voor een reis naar de hel van het zonnestelsel

Over de spreker:
1979 Afgestudeerd TU Delft Luchtvaart- en Ruimtevaarttechniek
1979 System Engineer IRAS bij Fokker Space Division
1984 EURECA Spacecraft Operations Manager bij ESOC, Darmstadt
1989 EURECA System Engineer bij ESTEC, Noordwijk
1992 XMM Spacecraft Engineering Manager bij ESTEC
1999 Rosetta System Engineering Manager bij ESTEC
2003 BepiColombo Project Manager bij ESTEC
2014 Special advisor for BepiColombo
11-1-2019
Nieuwjaarsbijeenkomst

Comments are closed.

Back to Top ↑